Inleiding over gezondheidszorg voor daklozen

Gehouden door Madelinde Tellegen en Monique van Denderen
tijdens de Raad van Advies van Stichting Omduw, 10 mei 2017

Madelinde Tellegen en Monique van Denderen, werkzaam bij de afdeling sociaal-medische zorg van Volksgezondheid Utrecht (voorheen GG & GD) zijn te gast om te vertellen over gezondheidszorg voor dak- en thuislozen in Utrecht. Madelinde zit ook in het Stadsteam Herstel.

De specifieke medische hulp op straat is begonnen met Riet van Denderen. Zij reed in een busje rond om hulp te bieden aan dakloze verslaafden. Tegelijk vond ook de opzet van de dagopvang in de Catharijnesteeg plaats. Daar was ook zorg nodig. Riet van Denderen ging daar ook aan de slag. Vervolgens ging ook dochter Monique van Denderen meedoen.

Vanaf 1996 wordt er niet meer met een busje gereden en werd het inloopcentrum Catharijnesingel geopend. Ook is er een inloopspreekuur voor medische zorg, in het Catharijnehuis. Er zijn nu 7 mensen voor die spreekuren, die enkele keren per week plaatsvinden, op maandag, dinsdag en donderdag van 11.00 – 13.00 uur (om 10.00 uur aanmelden om aan de beurt te kunnen komen). Eén keer per week is er ook een huisarts bij. En elk jaar is er een nieuwe huisarts in opleiding. de verpleegkundigen komen ook bij Noiz, Sleep-inn en Stek. Er worden in principe alleen lichamelijke klachten behandeld. Voor psychische problemen en de verslavingsproblematiek zijn er Altrecht en Jellinek. Daar kun je overigens alleen terechtkomen via een verwijzing door een huisarts, en je moet verzekerd zijn. De wachttijd voor een intake is daar 3-6 maanden. Toch wordt er ook wel doorgevraagd op psychische en sociale problemen; het spreekuur heeft ook wel een zekere praatpraalfunctie. En dan kan er doorverwezen worden.

Vroeger was 75% van de doelgroep (Utrechtse) Nederlander. Ze waren ook vrijwel allemaal verzekerd of verzekerbaar. Nu is de afkomst veel diverser en zijn er meer mensen zonder papieren die eigenlijk niet verzekerbaar zijn. Voor medicijnen kunnen ongedocumenteerden terecht bij apotheek Buys. De 5 euro bijdrage is eventueel te verkrijgen bij Stil. Andere daklozen kunnen bij apotheek Koert terecht. Als ziekenhuisopname nodig is, dan is het Antonius voor de ongedocumenteerden de aangewezen plek. Voor mensen uit Midden- en Oost-Europa en andere onverzekerden is dat het Diaconessenhuis.

Daklozen worden veel eerder oud dan de gemiddelde Nederlander. Hun levensverwachting is ook 10-15 jaar minder. De meest voorkomende klachten zijn: verwaarloosde chronische ziekten, huidproblemen, verslavingsgerelateerde kwalen, COPD, diabetes en kanker. Familie is vaak niet meer in beeld. Het Leger des Heils doet overigens ook het nodige aan medische zorg op straat. Bij Meerzorg (Leger des Heils) zijn er ook mogelijkheden voor zorg, vooral lichtere zorg (4 bedden). Voor zwaardere zorg heeft het Leger vooral De Blinkert in Baarn. In de eindfase zijn er mogelijkheden om opgenomen te worden in een hospitium. Bijvoorbeeld in de Kanaalstraat of in Zon en Schild. Verzekerd of onverzekerd maakt niet uit.

Mensen zonder verzekering uit de EU en Oost-Europa zijn verzekerbaar, als ze een ID-kaart hebben en een adres. Onverzekerden van buiten Europa zijn onverzekerbaar.

Er is een nieuwe regeling/wet m.b.t. verzekerbare onverzekerden. Consultaties bij instellingen kunnen voor vergoeding in aanmerking komen via deze regeling. Bij de Sociale Verzekeringsbank wordt gekeken of mensen verzekeringsplichtig zijn. Instellingen kunnen declareren bij het CAK in Den Haag (de afkorting heeft geen betekenis). Iemand verzekerd krijgen is lastiger geworden. Een voorwaarde is een postadres, en zorgverzekeraars zijn daar strikter in geworden.

Er zijn ook nog twee collega’s van Madelinde en Monique die zich speciaal richten op sterk vervuilde woningen. Zij doen ook de vergunningen voor prostitutie.

Mensen die geen postcode hebben, kunnen in principe bij de buurtteams terecht als ze een zorgvraag hebben. Daar kunnen ze uiteraard niet alles aan; voor zware psychische problemen wordt doorverwezen. voor mensen die geen adres hebben, is er het Stadsteam Herstel, waar Madelinde ook een deel van haar tijd voor werkt. Veel partijen werken hierin samen(psychiatrie, verslavingszorg, Leger des Heils, etc.). Dit team gaat zelf steeds meer de straat op om outreachend te werken. Ze verzorgen ook een dagelijks spreekuur bij Werk en Inkomen. En ze komen bij de Sleep-inn, Noiz en het Catharijnehuis. Het stadsteam gaat een eigen pand krijgen op de Nieuwegracht.

In de discussie komt aan de orde wat Omduw en Volksgezondheid aan elkaar kunnen hebben. In ieder geval is het belangrijk van elkaar te weten wat er gedaan wordt. Zo kan vanuit het Omduwspreekuur beter worden verwezen. Ook kunnen er gezamenlijk signalen gegeven worden aan de politiek over waar we tegen aan lopen.

Een specifiek punt is de vraag of het verstandig is om eetmunten uit te delen aan mensen die ziek zijn. Monique en Madelinde denken dat dat in principe wel een goed idee is. Al is het wel moeilijk te bepalen wie er wel en niet voor in aanmerking komen. Er kan misbruik van gemaakt worden, en je kunt naïef zijn, maar het is ook weer de vraag hoe erg dat is.

Madelinde en Monique besluiten hun verhaal met te zeggen dat ze weliswaar veel leed tegenkomen, maar dat het toch ook heel mooi en fascinerend werk is, in een mooi team.

Informatie rond zorgverzekering (ook op casusniveau)

zorgverzekeringslijn.nl, 0800 64 64 644

Informatie over de nieuwe regeling

https://www.hetcak.nl/zakelijk/regelingen/regeling-onverzekerde-verzekeringsplichtigen

Team Volksgezondheid

Algemeen 030-2863302

Monique van Denderen 06-53333148

Han Ravensbergen 06-12271965

Madelinde Tellegen 06-51843555

Stadsteam Herstel 030-2869655

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.